Koronavirüs bazı olaylarda mücbir sebep, bazı olaylarda beklenmeyen hal olabilir mi? konusunda kolayca emsal karar bulabilmek için lütfen Karar Arama sayfamıza bakınız.

Koronavirüs bazı olaylarda mücbir sebep, bazı olaylarda beklenmeyen hal olabilir mi?

Ticaret-Tüketici-Tazminat Hukuku

Koronavirüs bazı olaylarda mücbir sebep, bazı olaylarda beklenmeyen hal olabilir mi sorusunu cevaplamaya çalışacağız. Koronaviros, mücbir sebep kavramı içinde genel anlamda kalırken, bu durum mutlak olmayıp, her borçlu ve her durum için geçerli değildir. Borcun ifasının engellediği iddia edilen olayın mücbir sebep olup olmadığı, mücbir sebebin unsurlarını taşıyıp taşımadığı somut olaydaki verilere göre belirlenecektir. ( Bakınız Koronavirüs hangi durumda mücbir sebeptir? )


Aynı olay, X kişisi için T tarihindeki S sözleşmesindeki borçta mücbir sebep sayılırken, Y kişisi için aynı olay beklenmeyen hal olarak nitelendirilebilir.


Bu nedenle bir olayın herkes veya her borç ilişkisi için mücbir sebep olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Aynı durum beklenmeyen hal için de geçerlidir.


Beklenmeyen hal ( fevkalade hal, umulmayan olay ), mücbir sebep gibi kanunen tanımlanmamıştır.


Doktrindeki ağırlıklı görüş beklenmeyen hali, borçlunun irade ve davranışından bağımsız olarak borcunu

ihlal etmesine kaçınılmaz biçimde neden olan olay olarak tanımlamaktadır,


Beklenmeyen hal için,


borçlu açısından beklenmeyen kaçınılmaz bir olay,

(BEKLENMEYEN KAÇINILMAZ İMKANSIZLIĞI)

borcun ihlal edilmesi,

olay ile borcun ihlal edilmesi arasında uygun illiyet bağının bulunması

(İLLİYEYET BAĞI)

gerekir.


“Mücbir sebepte ise,


Sorumlu veya borçlunun faaliyet ve işletmesi (kontrol alanı) dışında meydana gelen

(DIŞINDALIK)

Genel bir davranış normunun veya borcun ihlaline mutlak ve kaçınılmaz bir şekilde yol açan,

(MUTLAK KAÇINILMAZ İMKANSIZLIĞI)

Hukuki ilişkinin kurulduğu tarihte öngörülmesi mümkün olmayan,

(ÖNGÖRÜLEMEZLİK)

Mücbir sebep ile borcun ifasının mutlak olarak imkansızlaşması ve bunların arasında uygun nedensellik bağının bulunduğu

(NEDENSELLİK)

olağanüstü bir olaydır.


UNSURLARIN KARŞILAŞTIRILMASI

DIŞINDALIK” şartı açısından örnek

Virüse karşı aşı veya ilaç geliştirme laboratuvarında kazara bulunan virüsün, örnek tüpü kırılması nedeniyle çalışanlara bulaşıp, işletmenin çalışamaz hale gelmesinde bu kazanın öncesinde yapılan anlaşma gereğince sözleşmedeki 2 haftalık ifa süresinde aşıların teslim edilememesi mücbir sebep kapsamında KALMAZ, çünkü mücbir sebep olan virüs (kontrol alanı) dışında meydana gelmemiştir. Ancak beklenmeyen hal olarak kabul edilebilir.


Aynı işyerindeki işçiler, dünyadaki bir salgından hastalanmış olsaydı, mücbir sebep gerçekleşmiş olacaktı.


“MUTLAK KAÇINILMAZ İMKANSIZLIĞI” şartı açısından örnek

Olayın sonuçları, herkes bakımından kaçınılmaz değil de sadece o olaydaki taraf için kaçınılmaz ise yani mutlak değil ise mücbir sebep değil de beklenmeyen halden bahsedebiliriz ve BK 138 maddesindeki aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin (değişen şartalara) uyarlanması söz konusu olabilecektir.


Koronavirüs daha Türkiye’ye gelmeden maske stoklayıp, Türkiye’deki salgın sırasında astronomik kazançları nedeniyle akli durumunu yitirip serveti ile birlikte elinde kalan maskeleri de ücretsiz dağıtıp bitirmesi nedeniyle internet alışveriş sitesinde stok bildirimi yaparak satılan Louis Vuitton maskelerinden ifa tarihi yakın olanların satışı borcunun ihlali şeklindeki olayda; borcun ihlali mutlak değildir, sadece bu borçlu yönündendir, ancak sonuçta borcun ihlaline kaçınılmaz olarak neden olur. Bu nedenle bu olay bir beklenmeyen haldir. Tabi ki bu örnek hukuki imkansızlık olan maske satışlarının yasaklanması tarihinden önce gerçekleşmiş olması ihtimaline örnektir.


“ÖNGÖRÜLEMEZLİK”  şartı açısından örnek

“Mücbir sebep olayı, gerçekleşme tarzı (ve şiddeti) ile beklenmeyen hali açık bir şekilde aşmaktadır. ( Fikret Eren, Uygun İlliyet)” şeklinde ifade edilen doktrindeki açıklama kapsamında öngörülemezlik her bir olaydaki duruma göre farkılıklar da arz edebilecektir.


Kiralık araca, yıldırım düşmesi kira sözleşmesinde mücbir sebep olarak değerlendirilirken, “bir elektrik şebekesine düşen yıldırım mücbir sebep değildir. Keza, ihtilal ve isyanların çok sık yaşandığı bir yerde bu olaylar mücbir sebep niteliğini haiz değildir.” Hale Şahin, Mücbir sebep nedeniyle borcun ifa edilememesi  


Koronavirüs bazı olaylarda mücbir sebep, bazı olaylarda beklenmeyen hal olabilir mi?

Görüldüğü gibi mücbir sebep ve beklenmeyen halin şartları, -kısmen kesişse de- birbirinden farklı olduğundan her olay bazında bu iki müesseseden hangisinin oluştuğu tek tek değerlendirilmelidir.

Önceki Haber

Koronavirüse ilişkin hukuk zaman çizelgesi

Sonraki Haber

Koronavirüs hangi durumda mücbir sebeptir?

Yorumlar

Henüz yorum yapılmadı.

Yorum Yap